تُعرَّف الشرعیة فی الأدبیات السیاسیة السائدة بأنها قبول الشعب بحق النظام أو الحاکم فی ممارسة السلطة. ومع ذلک، فی النظام السیاسی الإسلامی، یتجاوز مفهوم الشرعیة هذا التعریف التقلیدی، حیث یرتبط بشکل أساسی بالشریعة الإسلامیة التی تُعدّ المصدر الجوهری للشرعیة. یؤدی هذا الارتباط إلی اختلاف جوهری بین مفهوم الشرعیة فی الفکر السیاسی الإسلامی ونظیره فی الأدبیات السیاسیة الغربیة. تهدف هذه الدراسة إلی تحلیل مفهوم الشرعیة فی الإسلام، مع الترکیز علی العلاقة الجوهریة بین الشرعیة والسلطة فی النظام السیاسی الإسلامی. تبدأ الدراسة باستعراض التعریفات المختلفة لمفهوم السلطة وتحلیل رؤی العلماء حولها، ثم تنتقل إلی دراسة العلاقة بین الشرعیة والسلطة کما تناولتها الأدبیات السیاسیة. بعد ذلک، تقدم الدراسة رؤیة شاملة لمفهوم الشرعیة من منظور الفکر الإسلامی، مع تحلیل دور الشعب ومکانته فی تحقیق الشرعیة وتعزیز السلطة فی النظام الإسلامی. ترکز الدراسة أیضًا علی کیفیة تجسد الشرعیة الإلهیة فی النظام السیاسی من خلال توافقه مع تعالیم الإسلام، بالإضافة إلی دور القبول الشعبی فی تفعیل هذه الشرعیة. ویخلص الباحث إلی أن الشرعیة الإلهیة، التی تعتمد علی الالتزام بالشریعة الإسلامیة وتکاملها مع القبول الشعبی، تُعدّ الرکیزة الأساسیة لبناء السلطة السیاسیة الإسلامیة وتعزیز استقرار النظام واستمراریته.

چکیده فارسی: موضوع مقاله، ضرورت دستیابی به استلزامات ساختِ اسلامی نهاد «دولت» در جمهوری اسلامی است. پرسش اصلی این است که «بحران های موجود در نظام جمهوری اسلامی در چه خلأ راهبردی ای ریشه دارند؟ » در پاسخ به سؤال یادشده با استفاده از «روش شناسی بحران» (اسپریگنز) و با استناد به اندیشه سیاسی اقتصادی آیت الله خامنه ای به این نتیجه دست یافته ایم که ناتمام ماندن مراحل ساخت درونی قدرت در نظام سیاسی کشور، خاستگاه آسیب های متعدد اجتماعی جامعه ایران بوده است؛ این نقص نیز به نوبه خود در عدم کفایت ملاک های اسلامیت در پنج عنصر: «منش و روش دولت مردان»، «ساختارها، نهادها و بنیان ها»، «نظامات»، «نرم افزارها» و «الگوها» ریشه دارد. تأمین شاخص های اسلامیت در عناصر مذکور موجب ساخت اسلامی دولت در نظام مردم سالاری دینی شده و کارآمدی نظام سیاسی اقتصادی اسلام در اداره جامعه را بیش ازپیش هویدا خواهد ساخت. چکیده عربی: یهتم موضوع هذا البحث بضرورة التوصل الى معرفة متطلبات البناء الإسلامی لکیان الدولة فی الجمهوریة الإسلامیة. السؤال الأساسی الذی یثار هنا هو: «ما هو الخلل الاستراتیجی الذی تُعزى الیه الأزمات الموجودة فی نظام الجمهوریة الإسلامیة؟ » للاجابة عن السؤال المذکور أخذنا بمنهجیة الأزمة ل«اسپریگنز» وبالاستناد الى الفکر السیاسی والاقتصادی لآیة الله الخامنئی حفظه الله، وتوصلنا من خلال ذلک الى هذه النتیجة وهی إن عدم اکتمال مراحل البناء الذاتی الداخلی للسلطة فی النظام السیاسی لایران، کان مدعاة لظهور معضلات اجتماعیة متعددة فی المجتمع الایرانی. وهذا النقص أدّى بدوره الى عدم کفاءة ملاکات الإسلامیة فی خمسة عناصر وهی: «روحیة ومنهجیة رجال الدولة»، و«الکیانات، والمؤسسات، والمراکز»، و«النظم»، و«الأدوات والآلیات»، و«القدوات». تأمین مؤشرات الاسلامیة فی العناصر المذکور یؤدی الى ایجاد البنیة الاسلامیة للدولة فی نظام الدیمقراطیة الدینیة، ویؤسس أکثر فأکثر لکفاءة النظام السیاسی الاقتصادی الإسلامی فی ادارة المجتمع.

یهدف هذا المقال إلى البحث عن صفات الحاکم المسلم من خلال ما ورد فی قصة سلیمان× فی القرآن الکریم، ومن خلال ذلک التعرف على طبیعة الحکم الإسلامی، باعتبار الحاکم هو الواجهة أو الأساس الذی یقوم علیه أی نظام حاکم. وقد قسّمنا صفات سلیمان× الواردة فی القرآن الکریم إلى قسمین: الصفات الشخصیة: ونقصد بها الملکات والصفات الراسخة فی شخص الحاکم بغض النظر عن تولیه لمنصبه، وهی من الصفات الضروریة التی لا یمکن أن یُرشَّح الحاکم لوظیفته من دون التحقّق بها. الصفات الوظیفیة: ونقصد بها ما على الحاکم أن یتحلى به من صفات أثناء تولّیه لمنصبه، وهی فرع من الصفات الشخصیة، أو هی مظهر من مظاهرها. وقد رأینا أنّ القرآن الکریم أعطى صورة کاملة للحاکم المسلم، ومن خلالها لنوع النظام الإسلامی، والتی یمکن تنفیذها فی الواقع بحسب الأزمنة والأمکنة المختلفة.

چکیده فارسی:نوشتار حاضر متاثر از نقش امنیت در عرصه های مختلف سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، پیچیدگی شرایط، فراوانی متغیرها، تنوع تهدیدها، وجود چالش های فرامنطقه ای، منطقه ای و داخلی و تعدد بازیگران بین المللی و منطقه ای است. با توجه به ناکارامدی راهبردهای امنیتی مکاتب موجود، نویسنده درصدد است ابعاد امنیت را بر مبنای راهبرد امنیتی و با الگوی علمی رایج در مکاتب امنیتی بررسی کند. این نوشتار که نتیجه طرحی پژوهشی است، به لحاظ هدف، تحقیقی - کاربردی، به لحاظ سطح تحلیل برخوردار از ماهیتی توصیفی - تحلیلی و از نظر رویکرد و طبقه بندی روش، متکی به روش کتابخانه ای است. داده های مورد نیاز از راه مطالعات کتابخانه ای به روش فیش برداری گردآوری شده است. در فرایند تحقیق به دو سوال اصلی پاسخ داده می شود: راهبرد امنیت پایدار در نظام سیاسی اسلام از منظر نهج البلاغه چیست؟ مبانی، چارچوب و اصول امنیت در نظام سیاسی اسلام از منظر نهج البلاغه چیست؟ بر این اساس شاخص هایی چون ارزش ها و آرمان های بنیادین امنیت، مرجع امنیتی و نظریه های امنیتی (امنیت برای چه کسی یا چه چیزی، امنیت در مقابل چه کسی یا چه چیزی، امنیت در چه بستر یا جهتی، امنیت در چه سطح یا میزانی) ملاک و معیار محقق برای جمع آوری اطلاعات به منظور ارائه پاسخی منطقی و مستدل به سوال های تحقیق است. ابعاد امنیت از منظر نهج البلاغه ظرفیتی پنج گانه برای نظام سیاسی اسلام مهیا می کند که در مبحث نتیجه گیری به آن اشاره شده است.   چکیده عربی:یتأثر هذا المقال تحت عنوان «الأمن المنشود فی النظام السیاسی الإسلامی من منظور نهج البلاغة» من دور الجوانب الأمنیة فی الأصعدة السیاسیة و العسکریة و الإقتصادیة و الثقافیة و ... المختلفةو الظروف المعقدة و المتغیرات الکثیرة و التهدیدات المنوعة و وجود الأزمات الدولیة و الإقلیمیة و المحلیة و اللاعبون الدولیون و الإقلیمیون العدیدة. یرید هذا المقال دراسة الجوانب الأمنیة علی أساس الإستراتیجیة الأمنیة و بناءا علی النموذج العلمی السائد فی المدارس الأمنیة و مع الإستناد إلی الدراسات الإکتشافیة فی هذا النص الفرید بالنظر إلی عدم فعالیة الإستراتیجیات الأمنیة للمدارس الراهنة. و فی هذا السیاق نرید أن نجیب علی سئوالین أساسیین هما: ما هی الإستراتیجیة الأمنیة المستدیمة فی النظام السیاسی الإسلامی من منظور نهج البلاغة و ما هی الأسس و الأطر و المبادیء الأمنیة فی النظام السیاسی الإسلامی من منظور نهج البلاغة.

إن التراث الطبی الإسلامی مازال مصدرا أساسیا للدراسة التاریخیة الحضاریة فی نطاق توضیح الرؤیة فی التاریخ لفترة من الزمن غیر قصیرة هی الفترة الحضاریة الإسلامیة فی صلاتها بالحضارات التی أثرت فیها.تزخر الحضارة الإسلامیة بنماذج متمیزة من النابغین النابهین فی کل فرع من فروع العلم والمعرفة، ویأتی الطب فی المقدمة من حیث التفوق فیه. یعد علم الطب من أوسع العلوم الحیاتیة التی کان لعلماء المسلمین دور بارز فیها علی مدار عصور حضارتهم الزاهرة و کانت إسهاماتهم غیر مسبوق شمولا و تمییزا و تصحیحا لمسار تاریخ الطب، حتی لیخیل للمطلع علی هذه الإسهامات الخالدة کأن لم یکن علم الطب قبل حضارة المسلمین. و لم تقتصر هذه الإسهامات علی الإبداع فی علاج الأمراض فحسب بل تعداه إلی منهج تجریبی أصیل انعکست آثاره الراقیة و الرائعة علی کافة جوانب القضایا الطبیة وقایة و علاجا. إن جلالة هذه الإسهامات الإسلامیة فی الطب تتجلی فی تخرج الحشد الکثیر من العباقرة الطبیة النادرة التی کان لهم الفضل الکبیر فی حرکة الطب إلی التطور و الإبداع.

فی عصرنا الراهن، تقع الدول الإسلامیة فی کثیر من الأحیان تحت الهیمنة العسکریة والاقتصادیة والثقافیة والسیاسیة للغطرسة العالمیة. وفی هذه الأنظمة علی الرغم من أن مثلاً العُملة الوطنیة قد تکون ذات قیمة مالیة عالیة، إلا أن الناس والمجتمع فی تلک الدول یفتقرون إلی القیمة الثقافیة والسیاسیة. وقادة هذه الدول هم العبید الوسطاء الذین لا یحق لهم حتی شرب الماء دون إذن أسیادهم ناهیک عن اتخاذ القرارات فی القضایا الهامة والرئیسیة لإدارة بلادهم. والآن یطرح سؤال نفسه، ما هو النموذج الذی یجب أن یتبعه أبناء المجتمع المستعمر والملدوغ الذی واجه صورة خادعة لجمال الحضارة الغربیة حتی یتحرر من بطش الدول الاستکباریة و کیف یتمکن من تحقیق النجاح فی هذا المصیر (مسألة البحث ). لقد أعد هذا البحث لهذا الغرض، لتقدیم نموذج تجریبی لتحرر المجتمعات الإسلامیة الخاضعة للسیطرة الإستکباریة (هدف البحث). وقد جرت فی هذا البحث محاولة لاستکشاف هذه القضیة من منظور القرآن الکریم، بالاعتماد علی الرؤی القرآنیة، و عن طریق المنهج الوصفی التحلیلی المرکب (منهج البحث). و بحسب أُسس الفکر القرآنی الإمام الخامنئی "مد ظله العالی " الذی قاد السفینة المضطربة للثورة الإسلامیة الإیرانیة لأکثر من ثلاثة عقود فی أشد العواصف العسکریة والأعاصیر الاقتصادیة والسیاسیة والثقافیة الخطیرة والموجات الاجتماعیة، أکبر ثورة قامت علی أسس تعالیم القرآن الکریم، وحقق النجاح فی هذا المجال. (نتائج البحث).

کان الرجز أحد الأرکان الأصلیة فی الحروب الماضیة، الرکن الذی کان یلقی لبواعث مختلفة مثل إیجاد الخوف فی قلب العدو وتعزیز قوی الروحیة للجیش و.... رغم أن الرجز فی العصر الجاهلی والعصور التالیة استخدم فی الموضوعات المختلفة، مثل الأراجیز التی حتی أنشدت فی وصف بعض الحیوانات کالضبع والفأر والحیة، لکن علینا أن نعد مصدر الرجز الأصلی، معرکة القتال. فنبحث فی الرجز بواسطة هذه المضامین الأصلیة کمرآة لتبیین الثقافة والرسوم والعقائد، تبیینا تاما فی العصرین الجاهلی والإسلامی إذ إن لهذه الأراجیز لغتها الخاصة بها فی کل عصر، فنری فی العصرین الجاهلی والإسلامی ضعفا وشدة للمعانی المطروحة للرجز حیث نلاحظ فی العصر الإسلامی طرح المعانی الجدیدة کالصمود، والصبر، والوفاء، ونصرة النبی (ص)، والأئمة (ع) و ... بدل القتل، والسلب، والتفاخر علی القبائل الأخری، والهجو، والذم و...إن أدب المقاومة الذی یعد من مظاهر الشعر الحماسی نبع من صمیم الثقافة الشیعیة و ذاتها کما تأثر هذا الأدب کثیرا بحماسة کربلاء. فانطلاقا من ذلک تتعرض هذه المقالة کذلک لتحلیل أراجیز أصحاب سید الشهداء معتمدة علی طریقة التوصیف والتحلیل.

معنی النفلأمّا معنی النفل، فقال ابن قتیبة: النفل هو ما نفله الإمام قاتل اُلمشرک من سلبه وفرسه، وخص به السرایا بعد أن تخمّس الغنیمة ممّا جاءت، وأشباه ذلک ممّا یری . الإمام أن یخصّ به من جملة الغنیمة ومن الخمس إذا صار فی یده وقال الجوهری: النفلُ بالتحریک الغنیمة، والجمع الأنفال

چکیده فارسی: نوشته حاضر به گستره اختیارات نظام اسلامی در عرصه خصوصی و ضابطه مندی آن از منظر فقه سیاسی شیعه می پردازد. در این عرصه، فرض اولیه و اصل، عدم ولایت و عدم جواز مداخله، مبتنی بر لزوم حفظ کرامت انسان، لزوم عدالت ورزی و حرمت ظلم است؛ اما از آن جا که در مواردی برخی از شهروندان، حریم خصوصی دیگران را می شکنند، بر پایه قاعده «أهم و مهم» و برای حفظ نظام اسلامی، مصالح عمومی، امنیت جامعه، استقلال و منافع ملی، گستره اختیارات نظام اسلامی به طور محدود و تعیین شده، با مجوز قانونی با مصداق معین، به عرصه خصوصی شهروندان تسری می یابد. این امر مستند به دلیل عقل، آیات قرآن کریم و روایات است. با توجه به احتمال لغزش کارگزاران و رفتار برخی از عناصر خودسر و عدم رعایت مسائل حساس آن، تلاش گردیده است تا گام هایی آغازین برای طراحی فرایند ضابطه مندی ورود به عرصه خصوصی، برداشته شود؛ در این باره بر ضرورت وضع قانون های سخت گیرانه، تاکید بر تصمیم گیری جمعی، تعیین حد و مرز ضوابط اضطرار، ضرورت و مصلحت و تعیین حد و مرز موارد دخالت، تاکید شده است. این مساله در چارچوب فقه حکومتی و با روش اجتهاد و خوانش متون انجام شده است. چکیده عربی: تتناول هذه المقالة موضوع مدى صلاحیّات النظام الإسلامی واختیاراته فی مجال الحرّیّات الشخصیّة والقواعد المنظّمة لها من منظار الفقه السیاسی لدى الشیعة. والمفروض الأوّل والأساس فی هذا المجال هو عدم الولایة وعدم الإجازة بالتدخّل، استناداً إلى لزوم حفظ الکرامة الإنسانیّة، ولزوم العدالة وحرمة الظلم. إلاّ أ نّه لمّا کان بعض الأفراد أحیاناً ینتهکون الحریم الخصوصی للآخرین فإنّه وانطلاقاً من قاعدة (الأهمّ والمهمّ) وسعیاً للحفاظ على النظام الإسلامی، وصیانة المصالح العامّة، وأمن المجتمع، والاستقلال والمصلحة الوطنیّة؛ تتّسع مساحة سلطات وصلاحیّات النظام الإسلامی بشکلٍ محدّد ومعیّن وعبر مجوّز قانونی بمصداقٍ معیّن لتشمل المجال الخاصّ للمواطنین. وهذا الأمر یستند إلى الدلیل العقلی وإلى آیات القرآن الکریم ونصوص الروایات. ونظراً لوجود احتمال اشتباه بعض موظفّی الدولة وممارسات بعض العناصر غیر المنضبطة وعدم مراعاتها للمسائل الحسّاسة، فقد بادر البعض بالقیام بالخطوات الأُولى لاقتراح الضوابط المنظّمة لکیفیّة الورود فی المساحات الشخصیّة. وقد تمّ التأکید فی هذا المجال على ضرورة وضع القوانین المشدّدة والحثّ على أن تکون القرارات جماعیّة، وتعیین حدود وضوابط الاضطرار والضرورة والمصلحة، وبیان مدى موارد التدخّل. وقد جرى البحث فی المقال عن هذه الأُمور فی إطار فقه الحکومة ومنهج الاجتهاد ومطالعة النصوص.